Home » سایر » آنچه از کنفرانس علمی اجلاس سران G7 (هفت کشور صنعتی) آموختم/دکتر محمود سریع القلم

آنچه از کنفرانس علمی اجلاس سران G7 (هفت کشور صنعتی) آموختم/دکتر محمود سریع القلم

آنچه از کنفرانس علمی اجلاس سران G7 (هفت کشور صنعتی) آموختم

 

اجلاس سران هفت کشور صنعتی در تاریخ ۶-۷ خرداد ماه در ژاپن برگزار خواهد شد. مرکز مطالعات بین­المللی در توکیو از عده­ای استاد دانشگاه در رشته های اقتصاد و روابط بین­الملل دعوت بعمل آورد تا با بحث و طوفان مغزی (Brainstorming)، روندهای جهانی را بررسی و ترسیم کنند. بعضی نکات را که طی گفت وگوها آموختم در زیر می آورم:

 

  1. ۱-ایجاد یک نظم نوین سیاسی جهانی به موجب سیاست­های اعتراضی چین و روسیه با چالش­های جدی روبروست. قواعد این نظم سیاسی مورد اجماع نیست. قدرت در سطح جهانی توزیع شده است و کشورها فرصت تنوع سازی روابط خارجی خود را پیدا کرده­اند. برخلاف دوره جنگ سرد، هم اکنون تبعیت محض وجود ندارد. کشور کوچکی مانند ویتنام و یا کشوری مانند عربستان که قبلاً مطیع بودند هم اکنون دستور کار خود را دارند و تلفیقی از مدارا و تعارض را پیش گرفته­اند. با توجه به توان مالی و تولیدی بسیاری از کشورهای خارج از مدار غرب، اعمال یک نظم سیاسی با ارزش­های مردم­ سالاری، حقوق بشر، گردش قدرت، شفافیت سیاسی و همکاری­های گستردۀ چندجانبه بسیار مشکل خواهد بود. تفکیک نظم سیاسی جهانی از نظم اقتصادی جهانی اجتناب ناپذیر است. در عین حال، کشورهایی که از هر دو منظر جهانی شوند، طبعاً از امتیازات بیشتری برخوردار می­شوند. دو نمونه بارز، هند و مکزیک هستند. هند ضمن همکاری با روسیه و چین، امتیازات گسترده ای از اروپا و آمریکا کسب کرده است.
  2.  
  3. ۲-تقریبا یک سوم از مباحث جهانی بر رفتارهای چین متمرکز بود. طی سه دهه گذشته، چین از طریق پیوستن به WTO و تجارت آزاد جهانی، ثروت قابل توجهی را بدست آورده است. نزاع نظامی و سیاسی غرب با چین با کدام محدودیت ها روبروست و چه تأثیری بر روابط تجاری با آن کشور می گذارد؟ تداوم بعضی بی ثباتی­ها باعث شد تا در سال ۲۰۱۵، پانصد میلیارد دلار ثروت از چین خارج شود. در حال حاضر سیصد هزار دانشجوی چینی در آمریکا مشغول به تحصیل هستند. ۹۶ هزار چینی با ثروتی قابل توجه در سال گذشته به آمریکا مهاجرت کردند. قدرت اقتصادی چین به تدریج در کشورهای غیر غربی در حال تبدیل شدن به قدرت سیاسی است به طوریکه چینی ها توان این را پیدا کرده اند تا در نتایج انتخابات در آفریقا، نقش آفرینی کنند. با ۵/۳ تریلیون دلار ذخائر ارزی، چین توان تأثیر گذاری بر سیاست جهانی را پیدا کرده است. همکاری های گستردۀ IT بین چین و اسرائیل بسیار تعیین کننده بوده است. حکومت چین از چینی های شاغل و صاحب دانش و بنگاه در خارج از چین بسیار استفاده می کند. قدرت چین به صورت تدریجی در حال افزایش است و قطب تعیین کننده ای در معادلات جهانی خواهد بود.
  4.  
  5. ۳-ناسیونالیسم اقتصادی و سیاست های حمایتی دولتها در سطح جهانی در حال افزایش است. این مسئله خطری جدی برای تجارت آزاد، رقابت و نظم اقتصادی و جهانی شدن است. رشد فن‌آوری، اشباع بازارهای داخلی و رابطه تنگاتنگ میان دانش و اشتغال، بازار کار، سرمایه گذاری و تولید را در کشورهای صنعتی با مشکلات جدی روبرو کرده است. طی چهار دهه گذشته، دوبرابر شدن جمعیت جهان به تولید، مصرف و سرمایه گذاری کمک شایانی نموده است. در اواخر قرن بیست و یکم، ۸۰ درصد جمعیت جهان در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین متمرکز خواهد بود که خود بخود جهت گیری ثروت، تولید و مصرف را مشخص می کند. اتصال تدریجی همۀ این بازارها به یکدیگر در سطح جهانی به نفع اقتصاد بین­الملل خواهد بود. کشورهایی که در داخل، سامان سیاسی، شفافیت مالی، ثبات سیاست­گذاری اقتصادی و آزادی مدنی دارند، دورنمای بهتری خواهند داشت و از محیط بین­المللی، بهتر می توانند بهره برداری کنند.
  6.  
  7. ۴-در سطح جهانی، مدیریت اختلافات بر حل اختلافات اولویت پیدا کرده است. حداقل طی یک دهۀ آینده، بسیاری از اختلافات مرزی، سرزمینی، سیاسی و قومی حل نخواهند شد. کشورها حل و فصل اختلافات غیر اقتصادی را یا به تأخیر می اندازند و یا با آنها مدارا می­کنند. آینده نظام بین­الملل تابع ائتلاف­ها و مناسبات مشترکی است که کشورها برای تأمین منافع ملی و اقتصادی تشکیل می­دهند. تنوع و کارآمدی ائتلاف­ها بسیار تعیین کننده خواهند بود. هیچ کشوری به تنهایی قادر به تحقق اهداف ملی خود نخواهد بود. بسیاری با دشمنان سابق، همکاری های جدیدی را آغاز کرده اند مانند عربستان و اسرائیل، چین و تایوان، آمریکا و کوبا. حکومت ها فضای داخلی خود را برای پذیرش بیشتر شهروندان در مدارهای مدیریتی جهت افزایش همگرایی بومی آماده می کنند: مانند شهردار مسلمان لندن، وزیر دفاع سیک هندی و وزیر افغانی در دولت کانادا، وزیر مراکشی در دولت فرانسه.این تحولات، جوامع را به سوی مدارا، تحمل تفاوت ها، احترام به غیر، همکاری و جلوگیری از خشونت و کثرت گرایی سوق می­دهد. این روند ها، مسیر همگرایی و جهانی شدن اتصالات فرهنگی و سیاسی را تسهیل می کنند.
  8.  
  9. ۵-اهتمام برای حفظ و بازسازی اکوسیستم کرۀ زمین باید دوچندان شود و نهضت سبز و حفظ محیط زیستی جهانی توانمندتر شود.
  10.  
  11. ۶-نصف ثروت بدست آمدۀ جهانی در سال ۲۰۱۵ نزد ۶۲ نفر است. جهان با تفاوت­های درآمدی جدی روبروست. اگر حوزۀ سیاست در کشورهای صنعتی و در حال توسعه، به سیاست های توزیع ثروت روی نیاورد، مشکلات اجتماعی، مدنی و سیاسی در حال افزایش خواهند بود.
  12.  
  13. ۷-نزدیک به ۸۰ درصد کشتار و خشونت در سطح جهانی در خاورمیانه است. درگیری­های سیاسی داخلی عراق، وضعیت آن کشور را با بن بست جدی روبرو کرده است. فساد مالی، ناکارآمدی و فقدان اجماع میان گروه­ها باعث شده نه کشور با کارآمدی مدیریت گردد و نه از گسترش سرزمینی داعش جلوگیری شود. آتش بس در سوریه و حل بحران در این کشور، عمدتاً در گروی همکاری­های روسیه و آمریکا خواهد بود. مهم­ترین اختلاف سیاسی در خاورمیانه امروز میان ایران و عربستان است که چشم انداز مثبتی برای حل و فصل آن دیده نمی­شود. کشورهای عربی حوزۀ خلیج فارس نزدیک به ۲۰۰ میلیارد دلار اسلحه در سال ۲۰۱۵ خریداری کرده­اند. ثبات داخلی و ثبات بخشندگی بالقوۀ منطقه­ای ایران از جمله عوامل مثبتی هستند که باید در جهت بهبود اقتصاد ملی و تداوم توافق برنامه هسته­ای ایران بکار گرفته شود. برای آنکه سوریه به وضعیت ۲۰۱۱ و آغاز بهار عربی بازگردد، حدود ۳۰۰ میلیارد دلار سرمایه­گذاری لازم است که نزد هیچ کشور یا ائتلافی نیست. عراق، سوریه، اردن، لبنان و مصر برای سالها درگیر مسائل داخلی خود خواهند بود. برخورد با داعش تقریبا در اولویت هیچ کشوری نیست. عربستان با یک تیم جدید و جوان مدیریتی در حال بازسازی خود است تا در سیاست و اقتصاد منطقه­ای و جهانی، نقش جدید و متفاوتی ایفا کند. سیاست خارجی آمریکا نسبت به خاورمیانه در دولت بعدی چه دموکرات و چه جمهوریخواه عمدتاً ادامه سیاست های فعلی مدیریت محدود و از راه دور خواهد بود.
  14.  

سیاست دنیای عرب همچنان حفظ انزوای سیاسی ایران است. اختلافات و تنش های خاورمیانه همچنان ادامه خواهند داشت. وضع اقتصادی ایران به تدریج بهبود خواهد یافت و تهران به لحاظ سیاسی به اروپا نزدیک‌تر می­شود. ثروت ترکیه و کشورهای عربی منطقه خلیج فارس افزایش می یابد و بافت و ساختار قدرت فعلی حفظ می­شود. هفت کشور صنعتی با همکاری ایران و ترکیه می توانند از طریق یک چارچوب پایدار چندجانبه به کاهش خشونت و درگیری و ثبات بخشی منطقه­ای کمک کنند. در صورتی که عربستان به این چارچوب بپیوندد، قالبی بالقوه برای کاهش تشنجات منطقه­ای شکل خواهد گرفت.

۱۰ Responses so far.

  1. Hamid گفت:

    Dear Dr

    There are no words to describe your ability and how much I admire you. I'm grateful that Iranian nation have you and believe me in dark age of Iran you are shining diamond. Hope one day you lead this country.

  2. علیرضا گفت:

    باسلام و عرض ادب خدمت استاد گرامی

    مدیریت کلان کشور به نگاه متفاوت شما و عقلانیت نوین شما نیاز دارد .

  3. علی خالقی گفت:

    سلام استاد 

    واین آفت که این گونه افراد حتی موقعی که مثلا دارند گوش می کنند دارند به حمله وجمله ای که می خواهند بگویند فکر می کنند .

  4. محمد گفت:

    یکی از مشکلاتی که ایران نمی تواند به خوبی پیشرفت کند، آب و هوای کویری و نیمه کویری برخی از شهرهای ایران است که بدلیل داشتن هوای سرد در زمستان و هوای گرم در تابستان مصرف انرژی در این مناطق و ایران را افزایش داده است،

  5. علیرضا سمساریلر گفت:

    با سلام امیدواریم عقلانیتی در این ملک بیدار شود واقعیات جهانی را ببیند تبیین کند و آینده را با واقعیات برنامه ریزی کند که این ملک و ملت پایدار بماند.

    فقط امیدواریم.

  6. شهرام رضایی گفت:

    آقای دکتر ممنون از حسن نظر و دقتتون در ارائه مسائل

  7. با سلام

    مهمترین سوال این است طوفان مغری در چه سطحی می خواهد بوزد.جهت وزش مهم است که می تواند ایده ها و خلاقیت ها را به یک سو هم افزا کند.اگر اولین قدم در طوفان مغزی این است که مسله را تبیین کنیم آنگاه ایده ها و خلاقیت ها را بدست آوریم . پس سوال دقیق این است مسله جهان امروز ما چیست؟

    جهان امروز ما از دو چیز رنج می برد۱- عدم نمایندگی بیشتر و بالتبع عدم مشروعیتدر دو سطح منابع ورودی و خروجی  ۲- استانداردهای دوگانه قدرت

    جالب این است که هر دو این مسله را قدرتهای نوظهور که در یک سطح خاصی ازقدرت اقتصادی قرار گرفته اندآشکار کرده اندو این دولتها بیشتر بدنبال ردپا هستند تا تجدید نظر طلبی.  به عبارت دیگر اینها سهم خودشان را می خواهند بعد از گرفتن سهم خود دوباره دو رنج مذکور بازتولید می شود. بنظر من در روابط بین الملل باید عامل بشری را زنده کرد فکر می کنم با بازگشت به انسان و شروع کردن از سطح انسانی می توان مسایل جهانی را حل کرد. باید توجه داشت سطح انسانی مفهوم متفاوتی از سطح فردی است.

    از شما که مانند کلاسهایتان فرصت بیان نظرات یک دانشجو را فراهم می آورید ممنونم

     

  8. مرتضی یوسفی طهارم گفت:

      جناب دکتر با سلام وادب

    بابت اطلاعات ارزشمندی که محبت فرمودید سپاس بی نهایت اینجانب را پذیرا باشید.

     با احترام مجدد 

    یوسفی

     

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کپی بردای از مطالب سایت با درج نام و لینک منبع بلامانع است-تمامی حقوق محفوظ است