Home » سایر » چرا نمی توانیم سیستم درست کنیم؟

چرا نمی توانیم سیستم درست کنیم؟


 چرا نمی توانیم سیستم درست کنیم؟

چون سیستم سازی اصولی دارد که باید آنها را در فرهنگ عمومی خودمان بوجود آوریم. اما سؤال مهم تر از اینکه چرا نمی توانیم سیستم درست کنیم، این است که چرا باید سیستم داشت؟
سیستم رانندگی، سیستم تصمیم گیری، سیستم ساختمان سازی، سیستم خط کشی خیابانها، سیستم مالیاتی، سیستم قیمت گذاری، سیستم شستشوی اتومبیل، سیستم راه رفتن در پیاده رو، سیستم تغذیه، سیستم گرفتن مدرک دکتری، سیستم مدیریت تلویزیون، سیستم دستیابی به یک تخصص، سیستم مدیریت یک رستوران، سیستم ارزیابی دوست و دشمن، سیستم داشتن روان سالم، سیستم حکمرانی.

 

اگر هدف یک بنگاه، نهاد، شخص، مؤسسه، جامعه و حکومت، حفظ وضع موجود باشد، نیازی به سیستم نیست. سیستم صرفاً برای حرکت، رشد، پیشرفت و توسعه است. سیستم یعنی رویه، قاعده، قانون، آیین نامه و منطق.
قضاوت های فردی، غرایز، دخالت های فردی، عمل خارج از رویه و آیین نامه ها یعنی ضد سیستم. هر چیزی که بخواهد ساخته شود محتاج ورودی ها و خروجی های شفاف، روشن، تعریف شده و باثبات است.
 هر وقت لازم نبود رییس یک سازمان را برای حل و فصل موضوعی ببینیم می توانیم بگوییم در آن سازمان، سیستم وجود دارد.

 

شرکت بوئینگ تابحال ۸۷۰۰ بوئینگ ۷۳۷ فروخته است و هم اکنون ۴۲۰۰ فروند سفارش همین نوع هواپیمای مسافری را داراست. این ۴۲۰۰ فروند تا ۸ سال آینده تحویل داده خواهند شد. آیا می توان تصور کرد که بدون سیستم طراحی و اجرا و دریافت هزاران قطعه در زمان موعد، این تعداد هواپیما ساخته شود؟

قوه مقننه و دولت آلمان برای یک میلیون مهاجر عمدتاً مسلمان در سال ۲۰۱۵، دو میلیارد یورو بودجه تصویب کرده، برای هر کدام پروندۀ پزشکی تشکیل داده، جهت تغذیه، مسکن و حتی پول تو جیبی آنها (۶۰۰ یورو از اول ژانویه ۲۰۱۶) برنامه ریزی کرده و امیدوار است این مهاجرین که ۶۰ درصد آنها مردان زیر ۳۰ سال هستند را با آموزش زبان آلمانی طی دو سال آینده به تدریج وارد بازار کار کند.
آیا این اقدامات تابع افراد است یا مجموعه ای از قواعد و قوانین قابل اجرا؟ در جدول زیر، تاریخ توسعه نشان می دهد که نمونۀ ب، زمینۀ پیشرفت دارد.

 

چرا نمی توانیم سیستم درست کنیم؟

 
جهان سومی ها عموماً دولت قوی و جامعۀ ضعیف دارند. وقتی دولت و حکومت همه کاره هستند، جامعه ضعیف می ماند. درحالیکه جامعۀ قوی آلمان به دولت این کشور می گوید من اجازه نمی دهم دولتم در بحران های خاورمیانه، فعالیت گسترده نظامی کند. جامعه تشکل و حق تشکل دارد. رسانه های مستقل می توانند در طیف مسایل آلمان، بنویسند و نظر دهند و افکار عمومی را شکل دهند. اشخاص صرفاً فکر دارند و فکر می کنند و سیستم ها را می سازند.یک سیستم اجتماعی متشکل از احزاب، رسانه ها، گروههای مدنی و صنفی دیده می شوند.

 گفته می شود خانم مرکل به شدت با افکار عمومی، مدیریت می کند و آراء مردم که توسط یک تشکیلات حرفه ای در دفتر او سنجیده می شود اثر گذاری مستقیم بر مملکت داری آلمانی دارد.

 

وقتی سیستم ساخته می شود، فکر اهمیت پیدا می کند و به صورت خودکار تخصص گرایی و شایسته سالاری رشد می کند. وفاداری به فکر، وفاداری به سیستم را به دنبال می آورد. قدرت اصلی کشورهای صنعتی در جامعه آنهاست: در صنعت، مؤسسات، دانشگاهها، بانکها، شرکتهای بیمه، بیمارستانها، نهادهای مدنی و بنگاهها که عموماً خصوصی هستند. قدرت دولتها ناشی از قدرت جوامع آنهاست. در این چارچوب، افراد فقط برای این مؤسسات و نهادها فکر و ابداع می کنند و سیستم ها را رشد می دهند.

 

سؤال: فرض می کنیم این بحث، صحیح و دقیق است. چگونه این سیستم درست می شود؟
جواب: در کشورهای در حال توسعه، مسئولیت سیستم سازی با دولت و حاکمیت است.

سؤال: چگونه می شود که یک حاکمیت و دولت سیستم می سازند؟
جواب: وقتی که ۴ مورد زیر برای مجموعۀ حاکمیت و دولت از اهمیت جدی برخوردار باشد:

۱-  آینده کشور به عنوان یک سیستم؛
۲-  کیفیت زندگی مردم از طریق ایجاد رقابت و شفافیت؛
۳-  سیستم سازی برای تولید ثروت از طریق بخش خصوصی، مزیت نسبی، رقابت منطقه ای و بین المللی؛
۴-  منطبق کردن ریل سیاست خارجی بر ریل الزامات توسعه اقتصادی.

سؤال: این چهار اصل را از کجا آورده اید؟
جواب: تجربه بشری در ۶۰ سال گذشته.

سؤل: پس فرهنگ، تدین و سنت چه می شود؟
جواب: بدون امکانات، بدون درآمد و ثروت ملی، فرهنگ و تدین و سنت حفظ و متبلور نمی شوند.
ساختن یک تمدن جدید، امکانات می خواهد. چطور می شود کشوری ۹۰ درصد بودجه اش صرف هزینه های جاری شود و در عین حال بخواهد مزیت نسبی داشته و رقابت کند. بدون تولید ثروت، نه کار پایدار سیاسی می شود کرد و نه کار پایدار فرهنگی و نه می شود تمدن ساخت.

 

آیا می توانید پنج مسئول یا سیاستمدار کره جنوبی را نام ببرید؟
احتمالاً خیر. چون کره جنوبی یک سیستم است. چرا دولت جدید کانادا، دو مهاجر که تبعۀ کانادا شده اند را در کابینه عضو می کند. شهروند کانادایی که از فرقۀ سیک هندی است به وزارت اقتصاد منصوب نشده بلکه به وزارت دفاع که در حیطۀ امنیتی ترین نهادهای یک کشور است منصوب شده است. دلیل: کانادا یک سیستم است. شخص سیک هندی برای یک سیستم کار خواهد کرد و ویژگی های شخصی و سوابق او نقشی در تصمیم گیریهای او ندارد.

به همین دلیل است که یک ایرانی در یک کشور صنعتی، به بالاترین درجۀ سمت سیاسی یا اقتصادی یا بانکی می رسد چون محل تولد، رنگ مو، لهجه، و مرام او اهمیت ندارد بلکه تنها ملاک، دانش و تخصص و تواناییهای فکری اوست.

همان طور که مشاهده می شود آزادی فکر و آزادی برای خلاقیت، شایسته سالاری و تخصص گرایی به مراتب مهم تر و تعیین کننده تر از آزادی سیاسی است. تا زمانی که در طیف مسایل، سیستم نسازیم و با قاعده و قانون و آیین نامه و تخصص تصمیم نگیریم بر اساس خود تئوری سیستم ها، نباید در انتظار بهبود و اصلاح و پیشرفت و افزایش کیفیت ها باشیم.

 شرکت هواپیمایی امارات، ۶۰ هواپیمای ایرباس ۳۸۰ سفارش داده که قیمت آن حدود ۲۱ میلیارد دلار می شود و می خواهد دبی را به مهم ترین هاب جهان تبدیل کند. اگر امارات، سیستم درست نکند و از بهترین ها (شامل ایرانی ها) استفاده نکند، نمی تواند این هاب را ایجاد کند.  

 

رقابت و شفافیت و تخصص، مهم ترین اصول سیستم سازی هستند. در کشور، ۳۰۰ میلیون حساب در نظام بانکی وجود دارد که ۳۸ میلیون آن حساب هایی است که دارای شماره شناسه و کد ملی تطبیق داده نشده، است. از این تعداد، ۳۰ میلیون حساب راکد و هشت میلیون حساب فعال است (مجله تجارت فردا، ۱۶ شهریور ۱۳۹۴، صفحۀ ۶۰). آیا در یک نظام بانکی که سیستمی و شفاف باشد، ممکن است هشت میلیون حساب فعال بدون شناسه وجود داشته باشد؟

 عموم اقتصاددانان کشور اعتقاد دارند که با ثبات بودن سیاست گذاری ها، و شفاف بودن فعالیت های اقتصادی مهم ترین عامل در عملکرد مثبت کل نظام اقتصادی خواهد بود.
فکر آزاد و فرصت خلاقیت در یک نظام قاعده مند و رقابتی، سیستم سازی را تقویت می کند. اما مهم تر از همۀ آنها، پی آمدهای سیستم سازی است.
در جامعه ای که با تئوری سیستم ها مدیریت می شود و همه جا مانند خلقت، سیستم وجود دارد، ۱) راستگویی به صورت خودکار رواج پیدا می کند و ۲) عموماً افراد مجبور می شوند با هم همکاری کنند و ویژگی های شخصی آنها به حاشیه می رود.   

۸ Responses so far.

  1. با سلام خدمت دکتر سریعد القلم

     

     

    از ایشان در خواست می کنم در خصوص  شیوه های درست و ویژه گی های یک مباحثه علمی و منطقی اظهار نظر فرمایند..

     

    با تشکر

  2. مجید گفت:

    چرا در ایران سیستم وجود ندارد؟ (به وجود نمی آید؟ )

    در این نوشته استاد تعریف قابل فهمی از سیستم ارائه کرده اند. اما سئوال بالا همچنان بی پاسخ مانده است !

     

    ایران با دیگر نقاط جهان فرق دارد! ایران تافته جدا بافته ای است.

    ما سیستم اجتماعی، سیاسی، استخدامی، انتصابات، تغذیه، بهداشتی و ….. نداریم چون در سیستم روابط بین اجزای سیستم تعریف و مشخص می شود . یک جزء ، یک قسمت ، یک نفر به تنهای در سیستم اهمیت ندارد بلکه این روابط بین اجزاء است که اهمیت دارد. در سیستم محرکه یک خودرو جزء شمع به تنهایی مهم نیست شما هزاران شمع هم داشته باشی خودرو حرکت نمی کند ولی ارتباط درست و صحیح شمع با دیگر اجزاء باعث حرکت درست و صحیح خواهد شد.

    در ایران گاهی اوقات فقط اجزاء هستند که مهم می باشند. یک نفر خواهد بود که از بقیه اهمیت بیشتری دارد. در ایران برای سیستمهای انسانی ، انسانها به خودی، غیر خودی، نفوذی، فتنه گر، بیخودی و نخودی تقسیم می شوند. برای ورود به دانشگاه سهمیه تعریف می شود . برای استخدام هم همینطور و …. چون این سهمیه ها خودی تر هستند !

  3. اقبال گفت:

    درود. سپاس از شما که کانال تلگرام دکتر سریع القلم را راه اندازی کردید. کاش به غیر از مطالب سایت تکه هایی زیبا از کتابهای دکتر را هم به مرور زمان رو کانال میذاشتید. اینجوری بیشتر با اندیشه دکتر آشنا میشیم. 

    شخصا کانال دکتر را به تعداد زیادی از دوستان پیشنهاد دادم. 

     

    ارسال از تلفن همراه Huawei

  4. علیرضا گفت:

    از مطالب مفید و کاربردیتون بسیار سپاسگزارم  .
    آرزومندم تعداد این مطالب افزایش یابد

  5. اقبال گفت:

    درود بر آقای سریع القلم. ایشون واقعا زیبا مینویسند. پنجشنبه پیش در برنامه زاویه شبکه چهار مناظره ای بین دکتر رنانی و مصباحی مقدم برگزار شد. در اونجا دکتر رنانی یکی از دلایل عدم توسعه را عدم مشارکت زنان میدانست. ولی تا به حال در نوشته های دکتر سریع القلم اشاره ای به این موضوع ندیدم! 

  6. علیرضا سمساریلر گفت:

    با سلام  همانگونه که فرمودید برای حفظ وضع موجود شاید نیاز به سیستم و برنامه نیست ولی برای رشد وضع موجود و آینده سازی و آینده نگری بدون سیستم نمیتوان کار کرد و سیستم بدون شفافیت و  تعریف حق و حقوق شهروند و مسئولیت شهروند امکان پذیر نیست چراکه در سیستم افراد نیستند که خط مشی مشخص میکنند و هر که صبح زودتر رسید قانون اوست بلکه اشخاص در هر مرتبه و درجه طبق اصول تعریف شده سیستم عمل میکنند و قبول پست قبول مسئولیت بر اساس تواناییهاست و هیچ پستی برای افراد خاصی تعریف نشده اند و هر شهروندی اگر تواناییهای معلوم برای آن پست را داشته باشد امکان رسیدن به آنرا دارد و دیگر فامیل و آشنای فلانی و فلانی نیستند که میتوانند پست را اشغال کنند در سیستم مسئول هم امنیت کاری و شغلی دارد و هم جوابگوست  و نمیتوان فقط سیستم را در یکجا و یک قسمت عمل کرد بهمین دلیل باید اول به این نتیجه رسید که سیستم مورد نیاز است و باید بدان تن داد و سپس به دنبال اجرای آن اقدام نمود که امید است هر چه زودتر این فهمیده شود چون حتی امروز هم دیر است.  با تشکر فراوان از تذکار شما.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کپی بردای از مطالب سایت با درج نام و لینک منبع بلامانع است-تمامی حقوق محفوظ است